Հայկական խորովածի և խաշլամայի պատրաստման մենաշնորհը Հայաստանում, և ոչ միայն Հայաստանում, պատկանում է միմիայն հայ տղամարդկանց: Ոչ մի հայ կնոջ մտքով չի անցնի մատով անգամ դիպչելու խորովածի կամ խաշլամայի մսին ընտանեկան հավաքների ժամանակ:

ArmeniaON, Հոկտեմբերի 31. Տղամարդիկ ոչ միայն մեծ սիրով պատրաստում են, այլ նաև ընտրում և գնում են միսը: Դա նույնպես նրանց մենաշնորհն է: Իհարկե, ուրիշ ազգեր էլ են խորոված կամ խաշլամա պատրաստում, բայց հայկականն ուրիշ է…

Հայկական խաշլաման աչքի է ընկնում իր պարզությամբ. Այն պատրաստվում է մսից և հայկական լեռնաշխարհում աճող բազմատեսակ բանջարեղենից.
Եփելիս, ուտողը զգում է հայկական լեռնաշխարհի ոչխարի կամ տավարի մսի և բանջարեղենի բացառիկ համն ու թարմությունը: Թե տավարի մսից, և թե ոչխարի մսից պատրաստված խաշլամայի պատրաստման եղանակները շատ պարզ են:

Տավարի մսից խաշլամա պատրաստելիս կտրատված միսը լցնում են պղնձի մեջ և վրան ավելացնում են այնքան ջուր, որ մսի կտորները ծածկվեն ջրով: Վրան աղ են ավելացնում ու եփում: Եփված մսի կտորներն առանձնացնում են, իսկ մսաջրի վրա եփում մաքրած, բայց չկտրատված կարտոֆիլները, որոնք եփելու ընթացքում ներծծվում են համեղ մսաջրով:

Մատուցելիս ափսեի մի կեսում լցնում են խաշված կարտոֆիլները, իսկ մյուս կեսում՝ խաշած տավարի մսի կտորները: Կա նաև այլ տարբերակ, երբ կարտոֆիլի հետ օգտագործում են նաև զանազան բանջարեղեն։

Գառան կամ ոչխարի մսից պատրաստված խաշլամայի պատրաստման եղանակն ավելի պարզ է: Մսի կտորները լցնում են պղնձի մեջ, վրան նրանց ծավալի կեսի չափով ջուր են ավելացնում, ինչպես նաև մեկ կծու պղպեղ և մի քանի լոլիկ: Աղով համեմված գառան խաշլամայի ջուրը եփելու ընթացքում գրեթե ներծծվում է մսի մեջ: Խաշլամայի համար հարմար են գառան ազդրամիսը և մեջքամիսը, իսկ մատերից շատ ընտիր խորոված է ստացվում:

Հայաստանցիները խորովածի միսը գլխավորապես պատրաստում են խոզի մսից, փայտի այրումից առաջացած կայկլտացող փայտածուխների վրա, նախապես համեմելով խորովածի համար նախատեսված միսն աղով, աղացած սև և կծու կարմիր պղպեղով, ծիտրոնով, առատ սոխով և մի քիչ էլ սխտորով: Համեմված միսը մոտ մեկ ժամ թողնում են սենյակային ջերմաստիճանում կամ էլ հինգ-վեց ժամ սառնարանում, որպեսզի համեմունքները ներծծվեն մսի մեջ, ինչպես նաև փափկացնեն այն:

Հայաստանում, ի տարբերություն հայկական սփյուռքի, ընդունված չէ պատրաստել խորոված հորթի կամ տավարի մսից, քանի որ խոզի միսն ավելի փափուկ է: Ինչ վերաբերվում է գառան կամ ոչխարի մսից խորոված պատրաստելուն, ապա հայաստանցիները, թեև պատրաստում են, բայց հազվադեպ, քանի որ խոզի միսը, ի տարբերություն գառան մսի, ավելի հեշտ է համեմվում և փափկացվում:

Խորովածի համար միս ընտրելիս պետք է նախապատվությունը տալ կենդանու մարմնի մկանոտ մասերին՝ ամենից առաջ մեջքամասին և ազդրերին: Հայկական խորովածի հետ միաժամանակ մատուցում են նաև խորոված մսոտ լոլիկներ, տաքդեղներ, սմբուկներ, կարտոֆիլներ և փոքրիկ սոխի գլուխներ:

 

Հայկական խորովածի տարատեսակներ են նաև թոնրի խորովածը և հովվական խորովածը, որը պատրաստելու համար գառան կամ ոչխարի միսը փաթաթում են իր իսկ մորթու մեջ, թաղում հողի մեջ տաս-տասնհինգ սանտիմետր խորությամբ, ծածկում հողով, իսկ վրան թեժ կրակ վառում: Շատերն են ճաշակել թոնրի խորոված, իսկ հովվական հայկական խորոված ճաշակել են քչերը. Այն շատ նման է խաշլամային՝ միայն ավելի հյութալի է և համեղ:

Peter Armenio Garegin

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here